Bulgaristan Gezimiz

Sivil Düşün AB Programı kapsamında hareketlilik programı olarak bilgi değişim amaçlı projemiz 23.07.2017 tarihinde 10 kişilik grupla 5 günlük Bulgaristan ziyareti başlayacaktır. Bulgaristan’da Filibe, Sofya ve Varna şehirlerinde ziyarette bulunulacak ve engelli STK yöneticileri, eğitim merkezi yöneticileri ve kurum temsilcileri ile bilgi değişimi amaçlı temaslar yapılacak Bulgaristan’da kominizim dönemi engelli politikaları yeni dönem engelli politikaları ve arasındaki farklar gözlemlenecek, raporlaştırılarak ilgili STK’lar, kamu kuruluşlarına, yürütme ve yasamaya ulaştırılacaktır. Bulgaristan’dan 4 kişilik grupta 5 gün süre ile derneğimiz önderliğinde Bursa ve Ankara’da muhatab engelli STK’lar, kurum, kuruluşlar ve eğitim tesislerinde inceleme ziyaretlerinde bulunacaklardır.

Bulgaristan Gezimizin Detayları

Onaylanan Bulgaristan hareketlilik projesi kapsamında 10 katılımcı 1 şoför aynı zamanda tercümanın katılımıyla 23/07/2017 pazar akşamı Bursa’dan hareket edildi. 24/07/2017 saat 06:00 Edirne’ye ulaşıldı. Selimiye Camisi ziyaret edildi. Aynı gün 14.00 ‘da Bulgaristan Plovdiv’e konaklanacak Lanmark otele ulaşıldı. 16 – 21 saatleri arasında şehrin merkezi 1. Murat camisi ve çevresi, çarşısı rehber eşliğinde gezildi. 25/07/2017 sabah 09.00’da Plovdiv Görme Engelliler Milli Rehabilitasyon Merkezi, merkez Teknik Kordinatörü Şaban Yakup’un rehberliğinde ziyaret edildi. Yaklaşık 3 saat süren ziyarette rehabitilasyon merkezinin kuruluş tarihçesi, amacı ve faaliyetleri hakkında bilgi alındı. Merkez 1966 tarihinde eğitimci Öğretmen olan Hristo Colobral tarafından kurulmuştur. Kendisi de sonunda görme engelli olmuştur. Merkezde görme engellilere beyaz baston bağımsız hareket eğitimi, seramik işçiliği makrome el sanatları eğitimi, konuşan bilgisayar eğitimi, kabartma yazı okuyup yazma birelle eğitimi, psiko destek eğitimi, sosyalleşme eğitimi ayrıca spor ve fitness eğitimleri veriliyor. Karşılıklı iki görme engellinin bir masa üzerinde beyzbol sopasıyla benzeyen raketle oynadıkları pinpon türü oyun eğitimi veriliyor. Bisiklet binimi, bilek güreşi gibi spor eğitimleri veriliyor. Görme Engelliler Rehabitilasyon merkezinin üst katında yatılı kalıyorlar. Yiyecek ve içecek gibi barınma ihtiyaçlarıda karşılanıyor. Bulgaristan’da eğitim sezonu bittiğinde yaz tatil dönemi olduğundan daha fazla eğitici, yönetici, ve yetkiliyle görüşme şansı bulunamamıştır.  Rehabilitasyon merkezinde çekilen fotoğraflar ektedir. İşitme Engelliler eğitim merkezine gidilmiş, yaz sezonu olduğundan dolayı okulun tatil olduğu görülmüş nöbetçi görevlilerden iletişim bilgisi alınmış, ileriki zamanda iletişime geçilmesi kararlaştırılmıştır. Plovdiv’de görme engellilerin ağırlıklı olarak çalıştığı fabrika ziyaret edilmiş fakat fabrika kapandığı için görüşülebilen yetkililerden binanın boş olduğu kiraya verilebileceği bilgisi alınmıştır. 25/07/2017 günü saat 15:00’da Sofya ulaşılmıştır. Konaklanacak Ramada otele ulaşılmış, yerleştikten sonra şehir turu yapılmış Aslan heykeli, Kadın heykeli çevresi ziyaret edilmiş, alışveriş merkezleri ve bir takım tarihi yerler ziyaret edilmiş, iletişim kurulan şahıslardan engelliler ile ilgili bilgiler alınmıştır.  26/07/2017 saat 09.00 ‘da Sofia Körler Birliği Merkezine ulaşılmış, rehber Erol Kada öncülüğünde Körler Birliği Merkezi ziyaret edilmiştir. Türkiye’deki dernekler hürriyetinde olan birlik yarı devlet, destekli faaliyet sürdüren sivil organisazyondur.  Özellikle ilgileri ve ikramları cana yakın sıcak karşılamaları takdire şayandır. Görme engellilere Plovdiv Görme Engelliler merkezinden farklı mutfak eğitimi, yemek eğitimi, temizlik eğitimi, çiçekçilik gibi eğitimler verilmektedir. Sosyalizm döneminden kalan işletmeleri kira yöntemi ile işletip gelir elde etmektedirler. Ozborn Görme Engelliler Tatil Eğitim Merkezi gibi.  Bulgaristan Görme Engelliler Birliği Merkezi ziyaret edilmiş. Başkan Vasil Dolomciav tatilde olmasından dolayı nöbetçi görevlilerden bilgi alınmış, Bulgaristan Körler Birliğinin tüzel kişilik olarak Türkiyede’ki Körler Fedarasyonunun benzeri olduğu, Türkiye’deki meslek odaları statüsünde bulunduğu, devlet desteği aldığı müşahade edilmiştir. . Aynı günün akşamı saat 19:00 ‘da Varna’ya Revinıns otele ulaşılmış, yerleşilip yemek yenilmiş, Varna 2017 fuarı ziyaret edilmiştir. 28/07/2017 saat 09:00 ‘da Varna Körler Üretim İşletmesi Kordinatörü Bay Valentin önderliğinde tesisler  ziyaret edilmiştir. 28 dönüm arazi üzerine kurulan işletmenin Görme Engelliler Üretim tesisi olarak işletildiği üretime yönelik faaliyette bulunan kurumun Pilevne, Rusçuk, Burgaz gibi yerleşim merkezlerinde faaliyette bulunan Görme Engelliler tesislerinin de üst kuruluşu olduğu tüm iş ve işlemlerin bu merkezden gerçekleştirildiği bilgisi alındı. Kurumda elektrik prizleri, anahtarları, duyuları ve panolarının montajının yapıldığı diğer merkezlerde de şişe kapağı, kavonoz kapağı, otomobil filtresi gibi üretimlerin yapıldığı bilgisini aldık. Üretimde serbest piyasa koşullarında üretim ve pazarlama ve rekabet etmenin güçlüklerinden bahsedilerek sipariş sıkıntısı yaşandığı yakın gelecekte üretim tıkanıklığı ile karşı karşıya kalacakları bilgisini üzüntüyle aldık. Bölge direktörü Bay Anhttanov işletmenin tarihçesi, üretim kapasitesi konularında bilgi verdi. Tesis Müdürü Bay Vasil tesisle ilgili bilgiler sundu. Tesiste yatılı görme engellilerin ve misafirhanenin olduğu da bildirildi. Özellikle kütüphaneciliğin gelişmiş olduğu, ikramlarda bulunuldu, orada da son derece içten karşılanmanın mutluluğunu ve gururunu yaşadık. Gün içerisinde Varna’nın Altınkum plajı, fuar alanı gibi yerler gezildi. 28/07/2017 saat 09:00’da Türkiye’ye dönüş yapıldı. Yol güzergahında olan Ozborn Görme Engelliler Turizm tatil kampı ziyaret edildi. Kamp sahibi Sofia Körler Birilği Müdürü Bay Ahsen Altanov grubumuzu karşıladı. Kampın kapsamı ve tarihçesi hakınnda bilgi verdi. 1955 yılında kurulan kampın  90 kişilik kapasitesinin olduğu odaların ikişer kişilik olduğu Bulgaristan içinden ve yurtdışından körlerin tatil amacı ile kabul edildiğini günlük konaklamanın kişi başına 25 euro olduğunu söyledi. Orada da samimi sıcak misafirperver karşılanmanın mutluluğunu ve gururunu yaşadık. 29/07/2017 04:00 Türkiye Bursa’ya ulaştık. Yapılan ziyaretlerde incelemelerde ve görüşmelerde Bulgaristan’dan engelli politikaları bakımından sosyalizm dönemi uygulamalarıyla yeni dönem AB üyeliği politikaları arasında gözle görülür farklılıkların olduğu tespitini yapmak mümkündür. Şöyle ki sosyalizm dönemi sosyalist politika ruhuna uygun korumacı, kollayıcı ve pozitif ayrımcılık uygulamaları göze çarpmaktadır. Engelli stkların örgütlenme biçiminin yarı resmi devlet teşekküründe olması devlet güdümünde bulunulması devletin, devletçi sosyalizm politikalarına paralel imkanlar sağlaması örneğin; stk’lara mekan, kadrolarına madi devlet desteği, gelir getirici işletme, kamp, sosyal yaşam merkezleri ve üretim işletmeleri ve üretimde sülvansiyon gibi, engelliler grup işletmeleri, engellilere belli miktarlarda engellilik tazminatı maaş ve çalışan engellilere sosyal  teşvik desteği bağlamında maddi ve uygulama destekleri farklı özel uygulamalar olarak değerlendirmektedir. Yeni dönemde bu uygulamalardan bir kısmının  kayıp edilmiş olması aranmakta ve özlenmektedir.

Yeni dönem uygulamaları olarak AB politikaları doğrultusunda eski korumalı işyerlerinin özelleşmiş olması veya elden çıkarılmış olması sebebiyle özellikle görme Engelliler bağlamında binlerce görme engellinin işsiz kaldığı, kamu ve özel sektörde istihdamlarında kota uygulaması bulunmasına rağmen yaptırım ve teşvik bulunmamasından dolayı çok da uygulanabilir olmadığı görülmüştür. Ab’nin engellilerin rehabilitasyon merkezlerine ve stklarına, üretim tesislerine yıllık kurum başı 60.000 euro yenileme  20.000 euro tamir bakım desteği, toplam 80.000 euro olumlu Ab desteği olarak uygulamada olduğu bilgisi alınmıştır.  Temel sorunlarından birisi de engelli stkların elinde bulunan üretim tesislerinin yeni serbest piyasa ekonomisine ve rekabi ticari kuralları ayak uyduramaması siparişlerde üretimde ve pazarlamada yaşanan sıkıntılar bahse konu tesislerin yok olmasına ya da boş kalmasına ya da çürümeye terk edilmesine sebep olduğu bilgisi alınmıştır.  Sonuç olarak eski sosyalist dönem ve yeni AB üyeliği arasında hayatın her alanında olduğu gibi toplumun tüm kesimlerinde yaşandığı üzere uyum entegrasyon ve adaptasyon sorunları yaşanmaktadır.